

Öyküleri
Mahallenin Kısmeti
- Yazar
- Aziz Nesin
- Eser türü
- Öyküleri
- İlk baskı yılı
- 1957
Mahalle ilişkilerini konu alan öykülerde dedikodu, aile içindeki güç dengeleri ve başkalarının gözünde küçük düşme korkusu öne çıkar. Yayınevinin sunduğu bölümde, annesinin gizlemeye çalıştığı gerçeği söyleyen bir çocuk, yetişkinlerin kurduğu saygınlık görüntüsünü bozar.
Nesin Yayınevi’nde incele
İçindekiler
| Bölüm | Sayfa |
|---|---|
| Mahallenin Kısmeti | 5 |
| Tavsiye Kartı | 77 |
| Eşek Hangi Yandan ? | 83 |
| Canım Kardeşim | 91 |
| Deniz Ayak Altında | 97 |
| Az Daha Vali Oluyordum | 102 |
| Üç Meleğin Anası | 107 |
| Fırça Kılı | 111 |
| Taşra Muhabirinin Fotografı | 120 |
| İlle de Amerikalı ! | 130 |
| Oh Kurtuldum | 136 |
| Şark Erkeği | 141 |
| İki Sağır | 148 |
| İlle Yol İlle de Yol | 154 |
| Yılın Büyük İfşaatı | 160 |
| Tipler | |
| Üstüme Üstüme Gelen Adam | 166 |
| Kasıntı Adam | 171 |
| Küçük Yerin Aydını | 178 |
| Bi-izn-illâh-i Teâlâ | 184 |
Kitaptan bir bölüm
Mahallenin Kısmeti
Bir eski Istanbul mahallesinin öyküsü
MAHALLEYE GELİN GELDİ
Kapısı penceresi eğreltiotları, karanfiller, güller, yıldızçiçekleriyle süslenmiş düğün arabası, Hacı Mesut Efendinin evinin kapısına kadar gelemedi. Kırkmerdiven Mahallesinin yedi adım genişliğindeki bu en büyük sokağına geçen yıl açılan kanalizasyon çukuru nedense o zamandanberi yüzüstü kalmıştı.
Düğün arabası taaa yokuşun başında durdu. Kırkmerdiven Mahallesinin kadınlarını o gece meraktan uyku tutmamıştı. Gelini görmek için sabahı zor etmişlerdi. Kadın başları evlerin pencerelerine üvez salkımı gibi yığılmıştı. Hacı Mesut Efendinin evinin bulunduğu sokağı görmeyen evlerdeki kadınlar da, bu sokak üstündeki evlere sabahın alacakaranlığında, sözüm ona sabah çayına misafir gelmişlerdi. Alanda geçit töreni seyreder gibi, kadınlar üst üste pencerelere yığılmışlardı. Öyle ki, Bakırcı Yunus Efendinin evinin orta penceresine dizili saksılardan kaynanadili saksısı, misafir komşu hanımlardan birinin dirseğiyle sokağa düşmüştü. İyi ki o sıra sokaktan kimse geçmiyordu da, bir kaza olmamıştı.
Bakırcı Yunus Efendinin karısı Esma,
– Sıdıka’nım, babam yerindeki bu herif, hiç saçından sakalından da mı utanmaz! Bu yaşta herif, torunu yerinde kıznan evlenir miymiş! dedi.
Etli, canlı, bıngıl, duru beyaz tenli bir kadın olan Sıdıka’nım,
– Esma’cım yetmişinden sonra azanı teneşir paklar, dedi.
Yokuşun başında duran, çiçeklerle, kurdelelerle donatılmış otomobilin şoförü Recep, Kırkmerdiven Mahallesinden olduğundan, inadına klaksona bastı ki, bütün mahalleli ayağa kalksın. Şoför Recep’in karısı Ayten,
– Bu bizimkinin sesi... Yüz otomobil kornasını çalsa onun klaksiyonunu hemen ayırt ederim, diye tencereyi maltızın üstünde bırakıp cumbaya fırladı... Sonra, karşı evin penceresine seslendi: Atiye Teyze, huuuuu!.. Atiye Teyzeee!.. Koş, koş!.. Hacı Mesut Efendinin yeni aldığı karı geldi...
Atiye Hanımın evi, bir alt katta olduğu için, Şoför Recep’in karısı Ayten yarı beline kadar üstteki pencereden sarkmış, çiçekli basma sabahlığının açık önünden, ayva tüylü göğsü ortaya çıkmıştı. Kadınlar birbirine sesleniyor, geç kalanlar sokak üstündeki komşu evlere koşuşuyor, pencereler sürülüp, beyaz, sarışın, esmer, kumral kadın başları sokağa sarkıyordu. Kahveci Bilâl’in karısı Ferdane,
– Ben size bişey söyleyeyim mi komşular, dedi, Hacı Mesut olacak herif bu genç kıznan başa çıkamayacak. –Tükürüklediği parmağını pencerenin pervaz tahtasına sürdü.– İşte nah buraya yazıyorum. Siz de daima mim koyun. Ferdane dediydi dersiniz. Bu kız mahallenin bütün erkeklerini, hem vallahi, hem billahi baştan çıkarmazsa, gelin beraber yüzüme tükürün...
– Ayol, zaten o kızı kötü yerden almış...
– Tuuuu, tuu, rezil herif!.. Utanmaz, arlanmaz... Bir de üstüne üstlük hacı olacak.
Şoför Recep’in karısı Ayten,
– Kırk gün günahkâr, bir gün tövbekâr, dedi. Bakkal İsmail’in kızı, Ayten’e laf dokundurdu:
– Kendi de o yolun yolcusu da ondan...
Yanındaki ancak duyacak kadar yavaş söylediği için, bu laftan bir mahalle kavgası çıkmadı.
Bakırcı Yunus Efendinin karısı Esma,
– Canım, körpe olmuş ne çıkar, dedi, yüzüne bakılacak yeri yokmuş ki... Çirkin, sokak süpürgesinin biriymiş...
– Ben gördüm ayol, öyle ahım şahım bişey değil vallayi... Koca beklemekten evde kalmış kız kurusu Çingene maşası, sırık süpürgesi bişey...
– Helbette Atiye Teyze, hiç ellenmemiş, dillenmemiş olsa bu koltuğunun kılı ağarmış keçi sakallı herife varır mıydı!..
– Değil kardeş değil... Gül gibi kızmış. Parası için varmış bu moruğa...
– Tuh midesiz... Dünya yüzünde erkek kıtlığına kıran girse, bir o bir ben kalsam, gene de başımı çevirip Hacı Mesut denen herife bakmam...
Kırkmerdiven Mahallesinin kadınları böyle konuşa dursunlar, asıl mahallenin erkekleri telaşa düşmüşlerdi. Evli olanlar,
– Mahallenin bekârlarına gün doğdu, diyorlardı. Ama onların içini okuyan bir röntgen, kafalarının içinden geçenlerin resmini alan bir fotograf makinesi olsa, karılarından korktukları için böyle söyledikleri şıp diye anlaşılırdı. Bekârlara değil, asıl evli erkeklere gün doğmuştu. Hatta Kahveci Bilâl bunu açık söylemişti:
– Evlilere bir daha, bekârlara ya sabır...
Bakırcı Yunus Efendi de mahallenin öbür erkeklerinin çoğu gibi, o gün işe gitmemiş, kahvede gelin arabasını bekliyordu. Biyandan da içinden geçenleri hafif bir türküyle mırıldanıyordu:
– Asker oldum piyadeee, ben yandım aman... Evlilerin sevdası... On parmağı kınalım... Bekârlardan ziyade...
Bilâl’in kahvesiyle İsmail Efendinin bakkal dükkânı o gün tıklım tıklım doluydu. Sanki o gece gerdeğe
Farklı yayınevlerindeki kapak resimleri
Baskılar
Künye Farklı yayınevlerindeki ilk baskı tarihleri
- 1. basım · 1957
- Düşün Yayınevi
- 3. basım · 1969
- Tekin Yayınevi
- 7. basım · 1979
- Kendi yayını
- 9. basım · 1982
- Karacan Yayınları
- 10. basım · 1983
- Adam Yayınları
- 2004
- Nesin Yayınevi




















































